Soorten wonden

De volgende wonden zijn te onderscheiden:

•    Decubitus
•    Diabetische voet
•    Ulcus Cruris
•    Chirurgische en traumatische wonden
•    Brandwonden
•    Oncologische wonden

Decubitus


Een decubitus (doorligplek) is een beschadiging van de huid, die vaak ontstaat op een plek waar een bot uitsteekt, bijvoorbeeld bij de stuit of de hielen. Deze wond krijgt u door permanente druk op één plek, omdat u te lang in dezelfde houding ligt, vaak in combinatie met een verplaatsing of verschuiving. Hoe actiever en mobieler u bent, hoe minder kans op decubitus. Een aantal risicofactoren zijn een gevorderde leeftijd, een gebrekkige zuurstofvoorziening van de huid, bijvoorbeeld door een lage bloeddruk of diabetes, een slechte voedingstoestand, vochtigheid van de huid, een beperkte zintuiglijke waarneming, een minder goede algemene gezondheidstoestand en de lichaamstemperatuur.

Diabetische voet


Onder een diabetische voet verstaat men alle voetafwijkingen die ontstaan ten gevolge van stofwisselingsziekten die meestal in combinatie voorkomen met diabetes mellitus (suikerziekte). Een diabetische voet uit zich in de vorm van een infectie, een zweer en/of destructie van het dieper gelegen weefsel, gecombineerd met hevige chronische pijn als gevolg van een zenuwbeschadiging.

Diabetes mellitus komt voor in type 1 en type 2. Diabetes type 1 is een ziekte van de pancreas die ervoor zorgt dat er geen insuline meer wordt geproduceerd. Insuline is een hormoon dat een regulerende werking heeft op de suikerstofwisseling. De enige werkzame therapie is het toedienen van insuline via een injectie. Iemand met diabetes type 2 is resistent voor zijn eigen insuline, produceert steeds meer insuline, maar uiteindelijk toch te weinig.

Als u diabetes hebt, ontstaan voetwonden meestal door een aantal factoren. De belangrijkste zijn het gelijktijdig niet goed functioneren van veel zenuwen door het hele lichaam, angiopathie (een aandoening van de bloedvaten), een veranderde gewrichtsmobiliteit van de voet, verkeerd schoeisel en verslechterd gezichtsvermogen door aantasting van het netvlies. In 80% van de gevallen wordt het huiddefect veroorzaakt door een trauma aan de voet. Een belangrijke risicofactor is wanneer de voet gaat zwellen, doordat de schoen dan te klein wordt. Huiddefecten die aan de voet kunnen ontstaan zijn zweren en doorligwonden, kloven, schaafwonden, krabeffecten en blaren.

Wat kunt u zelf doen?

Wat kan helpen bij een diabetische voet is stoppen met roken, meer bewegen, dunne wollen sokken zonder naden dragen en een dagelijkse voetinspectie. Laat de wonden alleen behandelen door een professionele hulpverlener. Was uw voeten iedere dag onder lauw stromend water, droog ze goed af, breng een dun laagje vaseline of babyolie aan op de droge of schilferige huid en verschoon uw sokken dagelijks. Draag geen schoenen die te krap of te kort zijn of een te lage neus hebben. Kies goede schoenen, eventueel in overleg met een podothereapeut of orthopedisch schoenmaker.

Ulcus cruris


De medische term ulcus cruris betekent letterlijk ‘zweer aan het onderbeen’. Een ulcus cruris ontstaat als gevolg van chronisch veneuze insufficiëntie. Er wordt ook vaak gesproken over een open been. De huid is erg kwetsbaar en er ontstaan spontaan wonden die niet gemakkelijk genezen.

Een ulcus cruris ontstaat door een stoornis in de bloedsomloop. In de meeste gevallen wordt deze stoornis veroorzaakt door een gebrekkige bloedafvoer (ulcus cruris venosum). Nadat het bloed zijn zuurstof en voedingsstoffen heeft afgegeven in het onderbeen, wordt het tegen de zwaartekracht in door de kuitspier weer naar boven gepompt. Kleppen in de aders zorgen ervoor dat het bloed niet terug kan stromen. Wanneer de kuitspierpomp en de kleppen in de aders niet goed functioneren, ontstaat er een vochtophoping in het been (oedeem) die uiteindelijk kan leiden tot een ulcus cruris. U merkt dit doordat de benen dik worden, de huid strak komt te staan en uw benen vermoeid aanvoelen.

Wat is de behandeling?

Om een ulcus cruris te laten genezen moet de kuitspier worden geholpen met het afvoeren van het overtollige vocht uit uw been. Dit wordt gedaan door middel van zwachtels. De zwachtels worden stevig aangebracht vanaf uw tenen tot aan uw knie. De kuitspier wordt optimaal ondersteund door de zwachtels als u loopt of oefeningen doet. De zwachtels zullen regelmatig worden verwisseld door de verpleegkundige. Dit gebeurt minstens één keer in de week.

Behalve met zwachtels zal het ulcus cruris verzorgd worden met wondzorgmaterialen. Wat voor soort materiaal het beste gebruikt kan worden in uw geval, beslist uw arts of de verpleegkundige. Nadat het vocht uit uw been is verdwenen en het ulcus cruris is genezen, krijgt u een therapeutisch elastische kous aangemeten. Deze kous zal ervoor zorgen dat het been slank blijft en de kans op het ontstaan van een nieuw ulcus cruris wordt verkleind. De kous zult u voor altijd overdag moeten blijven dragen.

Wat kunt u zelf doen?

Zorg voor meer beweging, door iedere dag ten minste een kwartier te wandelen en bij het lopen de voet goed af te wikkelen. Daardoor blijft het enkelgewricht beweeglijk en wordt de kuitspierpomp optimaal benut. Zorg voor een goede huidverzorging en goed schoeisel. Het is belangrijk dat de huid niet beschadigt. Wanneer de huid van de benen droog en schilferig wordt door het zwachtelen of het gebruik van therapeutisch elastische kousen kunt u de benen insmeren met een neutrale zalf. Door stoten of vallen kan een nieuwe wond ontstaan. Bekijk uw huis op onveilige plekken, die de kans op vallen of verwonden kunnen verhogen. Stop met roken, aangezien dit de genezing van de wond vertraagt, en voorkom overgewicht.

Chirurgische en traumatische wonden


Chirurgische en traumatische wonden zijn de meest voorkomende wonden. Onder een chirurgische wond verstaat men een wond die een medicus bewust heeft toegebracht. Traumatische wonden zijn wonden als gevolg van geweld van buitenaf. Tot de traumatische wonden rekent men schaafwonden en penetrerende (perforerende) wonden. Een schaafwond is een wond waarbij door een mechanische oorzaak (schuren over een meestal ruw oppervlak) een deel van de opperhuid is verwijderd. Een penetrerende wond is een met geweld toegebrachte verwonding die in omvang gering kan zijn, maar waarbij inwendig grote schade kan zijn aangericht. Ze zijn onder te verdelen in schot-, steek- en bijtwonden.

Brandwonden


Bij een brandwond is de continuïteit van weefsel verbroken door warmte, koude, straling, elektriciteit of een chemische stof. Het verbrandingsletsel kan zich voordoen in verschillende verschijningsvormen. Oorzaken zijn onder meer vuur, hete vloeistof, chemische stoffen of elektriciteit.

Verbrandingen door vuur kunnen onder meer ontstaan door ontploffend vuurwerk, een brandend huis, tijdens het koken, in het verkeer, door gebruik van spiritus, brandgel of bio-ethanol op een brandende barbecue of een ontploffende gasfles. In de meeste gevallen worden brandwonden veroorzaak door een hete vloeistof, stoom of heet vet. De helft van de patiënten die worden opgenomen wegens brandwonden zijn jonger dan vijf jaar: 46% van de kinderen loopt letsel op door hete vloeistoffen, doordat zij een beker, waterkoker of pan omtrekken. Overige oorzaken voor brandwonden zijn contactverbrandingen en verbranding door chemische stoffen en elektriciteit

Oncologische wonden


Oncologische wonden zijn te onderscheiden in oncologische ulcera en oncologische wonden. Beide wonden vereisen een verschillende behandeling.

Een oncologische ulcus ontstaat als gevolg van een tumor of metastase (uitzaaiing). Het onderliggende weefsel is kwaadaardig en heeft geen natuurlijke genezingstendens. Een oncologische ulcus is een onderbreking van de opperhuid door infiltratie van kwaadaardige cellen. Dit kan veroorzaakt worden door kwaadaardige cellen in de huid zelf, door metastasen in de huid of door groei van een kwaadaardige tumor van dieper gelegen structuren voor de huid heen.

Een oncologische ulcus heeft een aantal specifieke kenmerken. De ulcus is door een tumor of metastase veroorzaakt en kan daardoor grillig van vorm zijn, paddenstoelvormig zijn, zich in de diepte uitbreiden en soms fistelend of ondermijnend zijn. De ulcus bloedt snel. Er is sprake van een extreme productie van wondvocht. De geur is onaangenaam en vaak penetrant. Dit komt door weefselversterf en infectie die veroorzaakt wordt door anaerobe bacteriën (deze hebben geen zuurstof nodig). De tumor veroorzaakt wondpijn en kan jeuken.

Een oncologische wond is een huiddefect dat ontstaat ten gevolge van de tumorbehandeling zoals chemotherapie, radiotherapie, hyperthermie (warmtetherapie) en/of chirurgie. Het onderliggende weefsel is goedaardig en heeft een natuurlijke genezingstendens. Huidreacties en oncologische wonden, ontstaan door chemotherapie, zijn reacties van het weefsel op het toegediende medicament en wonden die ontstaan als vloeistof uit het infuus in de huid terechtkomt. Het gaat hier zelden om open wonden.

Huidreacties en oncologische wonden door radiotherapie ontstaan ten gevolge van het toedienen van ioniserende straling. De ioniserende straling dringt niet alleen in het tumorweefsel, maar ook in het gezonde weefsel. De gezonde weefsels, waaronder de huid, zullen zich zoveel mogelijk herstellen. Huidreacties en oncologische wonden, ontstaan door hyperthermie, zijn huidreacties of wonden die ontstaan door de hoge temperatuur van warmtetherapie. Oncologische wonden, ontstaan door chirurgie, zijn secundair genezende wonden na de chirurgische behandeling van kanker.

Wat kunt u er aan doen?

Voeding is voor alle oncologische patiënten een belangrijk onderdeel van de verzorging. Bij de aanwezigheid van oncologische wonden is dit belang nog groter. Zo’n 50 tot 60% van de oncologische patiënten heeft te maken met ongewenst gewichtsverlies. Wanneer u niet voldoende eet en drinkt, is dat vaak ongunstig voor de behandeling. Er treden dan eerder complicaties op en er is meer kans op klachten. Die klachten kunnen op hun beurt de eetlust negatief beïnvloeden. Wanneer u wel goed eet en drinkt, heeft dat een positieve invloed op de genezing:

•    De complicaties die na een operatie optreden zijn minder ernstig en de wondgenezing is beter.
•    De bijwerkingen van radiotherapie en chemotherapie, zoals slijmvliesontsteking: zijn minder               ernstig en duren minder lang.
•    De immuniteit (afweer) is beter, waardoor er minder kans op infecties bestaat.
•    De kwaliteit van leven wordt als beter ervaren.

Mediq CombiCare maakt gebruik van cookies.

Om de website van Mediq CombiCare goed te laten werken en u de beste online ervaring te bieden, gebruiken we analytische en functionele cookies.